(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.217. అధ్యాయః 217
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి వైరాగ్యాదిమోక్షసాధనప్రతిపాదకగురువాక్యానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

గురురువాచ। 12-217-0x(6093)(73795)
దురంతేష్వింద్రియార్థేషు సక్తాః సీదంతి జంతవః।
యే త్వసక్తా మహాత్మానస్తే యాంతి పరమాం గతిం॥ 12-217-1(73796)
జన్మమృత్యుజరాదుఃఖైర్వ్యాధిభిర్మానసక్లమైః।
దృష్ట్వైవ సంతతం లోకం ఘటేన్మోక్షాయ బుద్ధిమాన్॥ 12-217-2(73797)
వాఙ్భనోభ్యాం శరీరేణ శుచిః స్యాదనహంకృతః।
ప్రశాంతో జ్ఞానవాన్భిక్షుర్నిరపేక్షశ్చరేత్సుఖం॥ 12-217-3(73798)
`వశా మోక్షవతాం పాశాస్తాసాం రూపం ప్రదర్శకం।
దుర్గ్రహం పశ్యమానోఽపి మన్యతే మోహితస్తదా॥ 12-217-4(73799)
ఏవం పశ్యంతమాత్మానమనుధ్యాతం హి బంధుషు।
అయథాత్వేన జానామి భేదరూపేణ సంస్థితం॥' 12-217-5(73800)
అథవా మనసః సంగం పశ్యేద్భూతానుకంపయా।
తత్రాప్యుపేక్షాం కుర్వీత జ్ఞాత్వా కర్మఫలం జగత్॥ 12-217-6(73801)
యత్కృతం స్యాచ్ఛుభం కర్మ పాపం వా యది వాఽశ్నుతే।
తస్మాచ్ఛుభాని కర్మాణి కుర్యాద్వా బుద్ధికర్మభిః॥ 12-217-7(73802)
అహింసా సత్యవచనం సర్వభూతేషు చార్జవం।
క్షమా చైవాప్రమాదశ్చ యస్యైతే స సుఖీ భవేత్॥ 12-217-8(73803)
`అనక్షసాధ్యం తద్బ్రహ్మ నిర్మలం జగతః పరం।
స్వాత్మప్రకాశమగ్రాహ్యమహేతుకమచంచలం॥ 12-217-9(73804)
వివేకజ్ఞానవాచిస్థో హ్యాశురూపేణ సంస్థితః।
వైకారికాత్ప్రదృశ్యేతై గైరికే మధుధారవత్॥' 12-217-10(73805)
యశ్చైనం పరమం ధర్మం సర్వభూతసుఖావహం।
దుఃఖాన్నిః సరణం వేద తత్త్వజ్ఞః స సుఖీ భవేత్॥ 12-217-11(73806)
తస్మాత్సమాహితం బుద్ధ్యా మనో భూతేషు ధారయేత్।
నాపథ్యాయేన్న స్పృహయేన్నాబద్ధం చింతయేదసత్॥ 12-217-12(73807)
అథామోఘప్రయత్నేన మనో జ్ఞానే నివేశయేత్।
సువాచోఽథ ప్రయోగేణ మనోజ్ఞం సంప్రవర్తతే॥ 12-217-13(73808)
వివేకయిత్వా తద్వాక్యం ధర్మసూక్ష్మమవేక్ష్య చ।
సత్యాం వాచమహింస్రాం చ వదేదనపవాదినీం॥ 12-217-14(73809)
కల్కాపేతామపరుషామనృశంసామపైశునీం।
ఈదృగల్పం చ వక్తవ్యమవిక్షిప్తేన చేతసా॥ 12-217-15(73810)
వాక్యబంధేన సంరాగవిహారాద్వ్యాహరేద్యది।
బుద్ధ్యాఽప్యనుగృహీతేన మనసా కర్మ తామసం॥ 12-217-16(73811)
రజోభూతైర్హి కరణైః కర్మణి ప్రతిపద్యతే।
స దుఃఖం ప్రాప్య లోకేఽస్మిన్నరకాయోపపద్యతే।
తస్మాన్మనోవాక్శరీరైరాచరేద్వైర్యమాత్మనః॥ 12-217-17(73812)
ప్రకీర్ణ ఏవ భారో హి యద్వద్ధార్యేత దస్యుభిః।
ప్రతిలోమాం దిశం బుద్ధ్వా సంసారమబుధాస్తథా।
`సంసారమార్గమాపన్నః ప్రతిలోమం వివర్జయేత్॥' 12-217-18(73813)
తామేవ చ యథా దస్యూన్హత్వా గచ్ఛేచ్ఛివాం దిశం।
తథా రజస్తమః కర్మాణ్యుత్సృజ్య ప్రాప్నుయాచ్ఛుభం॥ 12-217-19(73814)
నిఃసందిగ్ధమనీహో వై ముక్తః సర్వపరిగ్రహైః।
వివిక్తచారీ లఘ్వాశీ తపస్వీ నియతేంద్రియః॥ 12-217-20(73815)
జ్ఞానదగ్ధపరిక్లేశః ప్రయోగరతిరాత్మవాన్।
నిష్ప్రచారేణ మనసా పరం తదధిగచ్ఛతి॥ 12-217-21(73816)
ధృతిమానాత్మవాన్బుద్ధిం నిగృహ్ణీయాదసంశయం।
మనో బుద్ధ్యా నిగృహ్ణీయాద్విషయాన్మనసాఽఽత్మనః।
`యోజయిత్వా మనస్తత్ర నిశ్చలం పరమాత్మని॥ 12-217-22(73817)
యోగాభిసంధియుక్తస్య బ్రహ్మ తత్సంప్రకాశతే।
ఐకాంత్యం తదిదం విద్ధి సర్వవస్త్వంతరస్థితిః॥ 12-217-23(73818)
విశేషహీనం గృహ్ణంతి విశేషాం కారణాత్మికాం।
అథవా న ప్రభుస్తత్ర పరమాత్మని వర్తితుం।
ఆగామిత్తత్త్వం యోగాత్మా యోగతంత్రముపక్రమేత్॥' 12-217-24(73819)
నిగృహీతేంద్రియస్యాస్య కుర్వాణస్య మనో వశే।
దేవతాస్తాః ప్రకాశంతే హృష్టా యాంతి తమీశ్వరం॥ 12-217-25(73820)
తాభిః సంయుక్తమనసో బ్రహ్మ తత్సంప్రకాశతే।
శనైశ్చాపగతే సత్వే బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే॥ 12-217-26(73821)
అథవా న ప్రవర్తేత యోగతంత్రైరుపక్రమేత్।
యోగతంత్రమయం తంత్రం వృత్తిః స్యాత్తతదాచరేత్॥ 12-217-27(73822)
కణకుల్మాషపిణ్యాకశాకయావకసక్తవః।
తథా మూలఫలం భైక్ష్యం పర్యాయేణోపయోజయేత్॥ 12-217-28(73823)
ఆహారనియమం చైవ దేశే కాలే చ సాత్వికః।
తత్పరీక్ష్యానువర్తేత యత్ప్రవృత్త్యనువర్తకం॥ 12-217-29(73824)
ప్రవృత్తం నోపరుంధేత శనైరగ్నిమివేంధయేత్।
జ్ఞానైధితం తథా జ్ఞానమర్కవత్సంప్రకాశతే॥ 12-217-30(73825)
జ్ఞానాధిష్ఠానమజ్ఞానం త్రీల్లోఁకానధితిష్ఠతి।
విజ్ఞానానుగతం జ్ఞానమజ్ఞానేనాపకృష్యతే॥ 12-217-31(73826)
పృథక్త్వాత్సంప్రయోగాచ్చ నాసూయుర్వేద శాశ్వతం।
స తయోరపవర్గజ్ఞో వీతరాగో విముచ్యతే॥ 12-217-32(73827)
వయోతీతో జరామృత్యూ జిత్వా బ్రహ్మ సనాతనం।
అమృతం తదవాప్నోతి యత్తదక్షరమవ్యయం॥ ॥ 12-217-33(73828)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి సప్తదశాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 217॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-217-2 క్లమైః క్లేశైః సంతతం వ్యాప్తం దృష్ట్వైవ నతు మమేదానీం క్లేశో నాస్తీత్యుపేక్షేత॥ 12-217-3 ఘటనమేవాహాధ్యాయేన వాగితి। చరేద్గురురితి ధ.పాఠః॥ 12-217-6 పశ్యేద్భూతాదికం యథా ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-217-12 నాపథ్యాయేత్ పరానిష్టం న చింతయేత్। అబద్ధం స్వస్యాయోగ్యం రాజ్యాదికం న స్పృహయేత్। అసన్నష్టం భావి వా స్త్రీపుత్రాదికం న చింతయేత్॥ 12-217-13 వాచామోధప్రయాసేన మనోజ్ఞం తత్ప్రవర్తతే ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-217-14 వివక్షతా చ తద్వాక్యం ధర్మం సూక్ష్మమవేక్షతా ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-217-15 కల్కాపేతాం శాఠ్యేన హీనాం॥ 12-217-16 వాక్ప్రబద్ధో హి సంసారో విరాగాత్ ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-217-17 రజోభూతైః ప్రవృత్తిపరైః॥ 12-217-20 అనీహశ్చేష్టాశూన్యః॥ 12-217-21 ప్రయోగో యోగాంగానామనుష్ఠానం తత్ర రతిః ప్రీతిర్యస్య। నిష్ప్రచారేణ నిరుద్ధేన॥ 12-217-26 ఏతైశ్చాభిమతైః సర్వైరితి ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.